Phân tích hình tượng nhân vật ông lái đò trong “Người lái đò Sông Đà” của Nguyễn Tuân

Phân tích hình tượng nhân vật ông lái đò trong bài tùy bút “Người lái đò Sông Đà” của Nguyễn Tuân.

Nguyễn Tuân là nhà văn lớn của nền văn xuôi hiện đại Việt Nam. Sau Cách mạng tháng Tám, Nguyễn Tuân được bạn đọc biết tới với tư cách là nhà văn cách mạng. Lúc này, nhà văn say sưa thâm nhạp thực tế để có vốn sống phong phú rồi viết nên các tác phẩm đậm hơi thở cuộc sống. “Người lái đò sông Đà” (in trong tập tùy bút sông Đà, 1960) ra đời trong quỹ đạo chung ấy. Đọc tác phẩm, người đọc cảm nhận được tình yêu thiên nhiên, tình yêu quê hương của Nguyễn Tuân. Ông lái đò là hình tượng nghệ thuật nổi bật của tùy bút Người lái đò sông Đà. Ông được nhà văn xây dựng trong cảm hứng ngợi ca, tiêu biểu cho con người lao động mới trong thời kì miền Bắc xây dựng đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa: Thông minh, tài trí, dũng cảm và có phong thái ung dung, nghệ sĩ.

Ông lái đò là người Lai Châu làm nghề lái đò chở đò dọc suốt sông Đà đã mười năm liền và thôi nghề đò cũng đã đôi chục năm. Ông được giới thiệu là người lao động bình thường, một người lao động chân chính.

Trong ngôn ngữ miêu tả của nguyễn Tuân, hình như môi trường sông nước đã góp phần làm nên vẻ đẹp ngoại hình đặc thù của ông lái đò. Ông được miêu tả với: tây lêu nghêu như cái sào, chân lúc nào cũng khuỳnh khuỳnh, giọng nói ào ào như sóng nước trước mặt ghềnh, nhỡn giới ông vòi vọi, cái đầu quắc thước đặt lên một thân hình cao to và gọn quánh như chất sừng chất mun. Theo lời văn của Nguyễn Tuân, mặc dù ở độ tuổi bảy mươi, nhưng ông lái đò vẫn ngời lên vẻ dẻo dai về sức lực. Nguyễn Tuân vận dụng ngôn ngữ điêu khắc chạm khắc sinh động bức phù điêu về ông lái đò.

Phân tích hình tượng nhân vật ông lái đò trong bài tùy bút "Người lái đò Sông Đà" của Nguyễn Tuân

Phân tích hình tượng nhân vật ông lái đò trong bài tùy bút “Người lái đò Sông Đà” của Nguyễn Tuân

Ông lái đò là người thông minh tài trí: theo lời kể của nhà văn, ông lái đò có khả năng “nhớ ti mỉ… những con thác hiểm trở”. Ông lái “nắm chắc binh pháp… ải nước hiểm trở này”. Phải chăng, vì ông xuôi, ông ngược hơn một trăm lần trên dòng sông Đà, chính tay giữ tay lái độ sáu chục lần nên “quen tay hay việc”. Điều đó đúng nhưng chưa đủ. Theo nhà văn, sở dĩ ông lái đò nắm chắc tính nết phức tạp của con sông Đà hùm beo là bởi ông là người lao động rất thông minh, tài trí. Ông chèo lái con thuyền vượt thác nước sông Đà đâu chỉ bằng sức mạnh cơ bắp mà còn bằng cả sự thông tuệ hơn người “Sông Đà, đối với ông lái đò ấy, như một trường thiên anh hùng ca mà ông đã thuộc đến cả những cái chấm than chấm câu và những đoạn xuống dòng”.

Đọc thêm  Phân tích truyện ngắn Tinh thần thể dục của Nguyễn Công Hoan

Ông lái đò là người rất mực dũng cảm trong những chuyến vượt thác băng ghềnh đầy nguy hiểm. Ông lái kiên cường tả xung hữu đột trước trung vi thạch trận sông Đà. Trong những cuộc đụng độ với dòng sông hung bạo, ông kiên cường nén chịu nỗi đau thể xác, chiến thắng thác dữ bằng những động tác vô cùng chuẩn xác. Các động từ như: tránh, đè sấn, rào bơi, … kết hợp lại với nhau làm nổi bật những động tác mạnh mẽ, những đường chèo nhanh, gọn, giáo hoạt, vô cùng chính xác của ông lái đò. Có thể nói, bản tính dũng cảm đã tạo nên tâm thế bình tĩnh, ngoan cường cho ông lái đò để ông có những “đường chèo nở hoa”.

Ông lái đò có phong thái ung dung, pha chất nghệ sĩ. Như đã nói ở trên, bằng sự thông minh và lòng dũng cảm, ông lái đò đã chiế thắng Đà gianghung bạo chết người. Vượt qua thác nước sông Đà, tâm trí ông lái đò chẳng chút bận tâm về những gì mình đã trải qua “ sóng thác xèo xèo tan trong trí nhớ”. Quả thật, nhà đò thật bình thản, bình tâm sau chiến thắng sông Đà. Chi tiết nghệ thuật này, như đã cho thấy phong thái ung dung, của nhà đò. Hơn thế, vượt qua thác nước sông Đà, đêm ấy, “nhà đò đốt lửa trong hang đá,… cá túa ra đầy tràn ruộng”. Chất nghệ sĩ trong tâm hồn ông lái đò toát ra từ đây.

Đọc thêm  Phân tích đoạn trích Chiến thắng Mtao Mxây.

Nhà văn chú ý tô đậm nét tài hoa nghệ sĩ của ông lái đò. Theo tác giả, vẻ tài hoa nghệ sĩ của con người không bó hẹp trong lĩnh vự văn hoa nghệ thuật mà được nới rộng ra trên nhiều lĩnh vực, hoạt động khác. Nhà văn lãng tử này quan niệm: khi con người đạt tới trình độ thuầ thục, điêu luyện trong công việc là lúc họ bộc lộ nét tài hoa nghệ sĩ rất đáng được đề cao. Với quan niệm này, Nguyễn Tuân đã xây dựng hình tượng ông lái đò thành nghệ sõ sông nước, nghệ sĩ chèo đò.

Nguyễn Tuân có ý thức tạo nên tình huống đầy thử thách để nhân vật bộc lộ tự nhiên những phẩm chất đáng quý của mình. Nói rõ hơn, nhà văn đã đặt nhân vật ông lái đò vào cuộc sống đầy cam go với Đà Giang hung bạo, nham hiểm.Bằng cách này, vẻ tài trí, lòng dũng cảm của nhân vật phải bộc lộ một cách tự nhiên và đầy thuyết phục.

Xây dựng hình tượng ông lái đò, Nguyễn Tuân đã sử dụng linh hoạt vốn ngôn từ độc đáo của mình. Ông linh hoạt trong việc sử dụng các động từ, tính từ, phối hợp nhịp nhàng ngôn ngữ văn chương với chuyên ngành văn hóa nghệ thuật khác để chạm khắc nét chân dung ông lái đò. Có thể khẳng định, viết tùy bút “ Người lái đò sông Đà” nói chung, hình tượng ông lái đò nói riêng, Nguyễn Tuân đã có dịp  chứng tỏ với bạn đọc tài năng sử dugj ngôn ngữ biến hóa, linh điệu của mình. Ông xứng đáng với danh hiệu “nhà luyện đan ngôn từ”, “ông lái đò chữ nghĩa” (Nguyễn Quang Trung”.

Ông lái đò là người lao động tài tử, dũng cảm, có tâm hồn nghệ sĩ.Nhà văn viết về nhân vật này trong cả hứng trân trọng, ngợi ca. Nhà văn ngợi ca ông lái đò chính là tôn vinh con người lao động mới trong công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc khi đó. Với hình tượng ông lái đò, Nguyễn Tuân đã thực sự tìm được “chất vàng mười” trong tâm hồn con người Tây Bắc.

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *