2 bài Phân tích diễn biến câu chuyện để thấy mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám hay nhất

Phân tích diễn biến câu chuyện để thấy mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám – bài viết số 1:

Một tác phẩm truyện ngắn có thành công hay không dựa vào rất nhiều yếu tố, có thể là nhân vật, cốt truyện. Với một tác phẩm truyện dân gian, nhân vật chỉ là nhân vật chức năng, không có khả năng biểu đạt thì sức hấp dẫn của tác phẩm toát lên từ sự phát triển của cốt truyện. “Tấm Cám” là một truyện cổ tích thần kì, có cốt truyện phát triển  qua các giai đoạn khác nhau, từ đó, thể hiện rõ tư tưởng chủ đề của tác phẩm.

Cốt truyện “Tấm Cám” được chia thành hai chặng phát triển. Chặng thứ nhất, các mâu thuẫn được hình thành và phát triển đến cao trào, ở chặng thứ hai, mâu thuẫn được đẩy lên đỉnh điểm. Cũng ở chặng này, những mâu thuẫn trong truyện được hóa giải,thể hiện quan niệm về lẽ phải, lẽ công bằng ở đời.

Mâu thuẫn của truyện bắt nguồn từ thân phận hoàn toàn trái ngược của Tấm và mẹ con Cám. Cùng sinh ra trong một gia đình, là chị em cùng cha khác mẹ, Cám là đứa được thương yêu, chiều chuộng hết mực, còn Tấm, là một đứa bé mồ côi cả cha lẫn mẹ, bị đối xử tệ bạc, chịu bao nhiêu uất ức, bất công. Mối quan hệ của Tấm và mụ dì ghẻ sớm đã quyết định mâu thuẫn của hai người. “Mấy đời bánh đúc có xương, mấy đời dì ghẻ lại thương con chồng”. Tấm là con vợ trước, dì ghẻ là vợ lẽ vốn đã chẳng ưa nổi Tấm. Cha Tấm mất đi, mu8j dì ghẻ càng thêm căm ghét, ra sức dày vò Tấm. Tấm phải làm quần quật từ sớm đến tối, chẳng lúc nào ngơi tay. Sự mâu thuẫn của hai bên nảy sinh từ chính thân phận của họ, nhưng lúc này, mâu thuẫn mới chỉ manh nha.

Mâu thuẫn chỉ phát triển kể từ khi mụ dì ghẻ gọi Tấm và Cám lại, đưa cho mỗi đứa một chiếc giỏ, hứa rằng nếu ai bắt được đầy cái giỏ này thì sẽ được thưởng cho một cái yếm đỏ. Có lẽ, với một đứa con vợ trước như Tấm, quàn áo mới còn chả bao giờ được mặc chứ nói gì đến cái yếm đỏ đẹp như vậy. Tấm thích lắm, nên vốn chăm chỉ, chịu khó, Tấm bắt được một giỏ đầy cả tôm lẫn tép. Những tưởng chỉ cần có vậy là Tấm sẽ có được một cái yếm đỏ cho riêng mình.Trong hoàn cảnh ấy, bản chất của Cám mới lộ ra. Nó không bắt được con tôm con tép nào, nên nó lừa Tấm “Chị Tấm ơi, chị Tấm, đầu chị lấm, chị hụp cho sâu, kẻo về dì mắng”. Tấm nhẹ dạ, tin lời nó, lội xuống chỗ sâu mà gội đầu. Còn Cám ở trên bờ, trút tất cả tôm tép của Tấm vào giỏ của mình rồi về trước. Bao nhiêu công sức của Tấm bị Cám cướp sạch. Tấm chỉ biết khóc, chỉ biết im lặng chịu đựng.

Lần thứ hai, mẹ con Cám lừa Tấm đi chăn trâu ở đồng xa, để chúng ở nhà, bắt mất bống của Tấm lên ăn thịt. Với Tấm, đó không chỉ là một vật nuôi mà con cá bống đã trở thành người bạn duy nhất. Có gì Tấm cũng để phần cho nó. Có lẽ, thỉnh thoảng, Tấm sẽ ra đây tâm sự với bống. Vậy mà, mẹ Con Cám không chịu tha cho nó. Chúng độc ác đến mức giết thịt bống của Tấm. Có lẽ, chúng không muốn để Tấm được hạnh phúc.

Lần thứ ba, là khi nhà vua mở hội. Mẹ con Cám sắm sửa quần áo đẹp đẽ để đi hội của nhà vua. Nhưng chúng lại mặc kệ Tấm, không mua cho Tấm manh áo nào, mà áo của Tấm thì rách nhiều quá. Nhưng hình như chúng vẫn sợ Tấm chạy đi chơi hội, nên mụ dì ghẻ lại trộn thóc với gạo lẫn vào với nhau, bắt Tấm ở nhà, nhặt thóc ra thóc, gạo ra gạo. Nhặt thế đến bao giờ mới xong? Mà xong thì chắc hội cũng tan cả rồi. Ngoài kia, người ta nô nức đi chơi hội, Tấm ở nhà một mình, làm theo yêu cầu của dì ghẻ.

Đó là ba sự kiện khiến mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám phát triển ngày càng sâu sắc. Đến cả khi, thấy Tấm xuất hiện xinh đẹp lộng lẫy trong hội, đi vừa chiếc giày, được nhà vua đón vào cung làm hoàng hậu, mâu thuẫn ấy bùng nổ hơn bao giờ hết.Vốn bản tính ích kỷ, tham lam, mẹ con Cám không thể chấp nhận được việc kẻ mà mình vẫn coi là người ăn kẻ ở, bõng trở nên xinh đẹp, được vua yêu mến, có được địa vị hoàng hậu. Vì vậy, chúng đã lập mưu giết Tấm, để chiếm đoạt địa vị của Tấm. Ngày giỗ bố, Tấm về nhà, mụ dì ghẻ bảo Tấm trèo lên hái cau, còn mình ở dưới chặt gốc cây đi. Tấm ngã xuống ao mà chết. Mụ lại lột quần áo của Tấm ra cho Cám mặc, rồi đưa Cám vào cung vua thay Tấm. Kể từ đây, mâu thuẫn trong tác phẩm chuyển sang một giai đoạn mới, mà ở đó, Tấm biết phản kháng, đấu tranh cho hạnh phúc của mình.

Đọc thêm  Phân tích bài thơ “Bài ca ngắn đi trên bãi cát” của Cao Bá Quát.

Mẹ con Cám vẫn giữ nguyên ý bản chất ích kỉ, độc ác của mình. Bao nhiêu lần Tấm trở về, là bấy nhiêu lần chúng tìm cách tiêu diệt Tấm. Lần đầu tiên, Tấm hóa thành chim vàng anh, bay về cung vua. Nhà vua đang đau buồn trước cái chết của Tấm, nay thấy chim vàng anh quấn quít bên mình thì lại càng không đoái hoài đến Cám. Rồi nhân lúc Cám phơi áo, vàng anh mới nói “Phơi áo chồng tao, phơi lao phơi sào, chớ phơi bờ rào rách áo chồng tao”. Cám thấy vậy, vừa sợ lại vừa giận dữ, tìm cách giết chết chim vàng anh rồi đổ lông chim ra vườn.

Nhưng Tấm quyết không chịu thua và lại trở về một lần nữa, trong hình dáng của hai cây xoan đào. Nhà vua lại sai người mắc võng ở đó, ngày ngày ra đó nằm. Cám lại tiếp tục ghen ghét, sai người chặt cây xoan đào đi làm khung cửi. Tiếng khung cửi cứ kẽo kẹt bên tai “Kẽo cà kẽo kẹt, lấy tranh chồng chị, chị khoét mắt cho”. Sợ hãi, Cám đốt khung cửi đi, và lần này, sợ Tấm lại trở lại một lần nữa, Cám sai người đổ tro đi thật xa. Đúng là lần này, Tấm đã không ở lại hoàng cung nữa, nhưng Tấm lại hóa thành quả thị, để chuẩn bị cho sự trở vè với hình dáng con người. Cô Tấm nết na, hiền dịu lại trở về, vẫn xinh đẹp, dịu dàng như xưa.

Bước ngoặt cuối cùng của truyện là khi nhà vua đi săn, đi ngang qua quán của bà hàng nước, thấy quán sạch sẽ nên ghé vào. Thấy miếng trầu têm cánh phượng, vua nhớ ngay đến miếng trầu ngày xưa Tấm hay têm. Nhò đó, vua gặp lại Tấm, cô gái bất hạnh lại được quay về bên vua, tìm lại được hạnh phúc của mình.

Có mâu thuẫn thì phải có cách hóa giải triệt để. Tác giả dân gian hóa giải mâu thuẫn ấy bằng cách để Tấm trừng trị mẹ con nhà Cám. Thấy Tấm trở nên trắng tréo, xinh đẹp hơn, Cám hỏi Tấm làm sao để được như vậy. Tấm lừa Cám rằng mình tắm bằng nước sôi, rồi sai người đun nước, giội xuống người Cám khiến nó nhăn răng ra mà chết. Mụ dì ghẻ ở nhà nghe tin vậy cũng lăn đùng ra chết. Từ đây, hạnh phúc của Tấm được nguyên vẹn, mâu thuẫn được giải quyết triệt để, không bao giờ tái diễn.

Trí tuệ dân gian đã từng bước, từng bước xây dựng mâu thuẫn trong truyện. Các sự kiện, tình tiết được sắp xếp, tổ chức hợp lí, tự nhiên, đúng logic. Và cuối cùng, cách giải quyết mâu thuẫn của tác giả hoàn toàn hợp lí với nguyện vọng của quần chúng nhân dân lao động. Các bước phát triển của cốt truyện kết hợp với những yếu tố hoang đường kì ảo,làm nên sức hấp dẫn của câu chuyện. Thế mới nói, chính văn học dân gian đã làm nền móng cho văn học viết sau này. Các nhà văn giai đoạn sau đã học được rất  nhiều điều bổ ích trong kho tàng văn học dân gian, mà “Tấm Cám” là một trong số đó.

Phân tích diễn biến câu chuyện để thấy mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám – bài viết số 2:

Diễn biến của truyện là diễn biến của những sự việc nổi bật gắn với những biến cố trong cuộc đời Tấm

   Chiếc yếm đỏ: Tấm bị Cám lừa và giành mất chiếc yếm đỏ. Chiếc yếm đỏ là ước mơ nhỏ bé đầu tiên trong cuộc đời Tấm, cũng là phần thưởng cho sự chăm chỉ tháo vát mà Tấm xứng đáng được hưởng. Cám lừa lấy đi chiếc yếm đỏ là tước đoạt đi không chỉ quyền lợi chính đáng mà còn là ước mơ của Tấm. Đây là mâu thuẫn đầu tiên, mâu thuẫn được tạo nên bởi lòng tham của Cám.

   Con cá bống: một sinh vật nhỏ bé nhưng là người bạn gần gũi gắn bó nhất của Tấm, là món quà quí giá mà Tiên Bụt đem đến cho cô Tấm hiền lành. Tấm đã chia sẻ với bống không chỉ bát cơm ít ỏi hàng ngày mà còn là tất cả tâm tình giản dị hồn hậu của mình. Cho bống ăn, trò chuyện với bống là niềm vui, là giá trị tinh thần lớn nhất trong cuộc sống của Tấm. Mẹ con Cám bắt bông làm thịt là hủy hoại đi niềm hạnh phúc duy nhất thuộc vể Tấm. Đây là mâu thuẫn trên vấn đề quyền lợi tinh thần, mâu thuẫn được tạo nên bởi sự ích kỉ, ganh ghét độc ác của mẹ con Cám.

Thử giày: ngày hội, Tấm muôn đi trẩy hội. Đó là khao khát được giao hòa trong đời sông cộng đồng. Mẹ con Cám trộn thóc lẫn gạo bắt Tâm nhặt thể thiện rõ ý đồ sẵn sàng vùi dập mọi niềm vui của Tấm, quyết không cho Tấm được hưởng bất kỳ niềm hạnh phúc nào, Tấm thử giày và trở thành Hoàng hậu, bước lên đỉnh cao của hạnh phúc. Sự kiện này cũng khiến chc mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám được đẩy lên đỉnh điểm, trở thành một mâu thuẫn sâu sắc khó có thể dung hòa được mà cần có sự giải quyết. Đến đây mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám đã chuyến thành xung đột dữ dội mang tính chất sống còn. Vì nó dụng đến quyền lợi vật chất cao nhất gắn với vinh hoa, phú quý, giàu sang.

   Tấm chết là cách giải quyết mâu thuẫn của tác giả (đây là kết cục tất yếu phải xảy ra bởi lẽ trong mâu thuẫn này Tấm hoàn toàn yếu ớt và bị động, còn mẹ con Cám lại quá tàn nhẫn và mang dã tâm muốn tiêu diệt Tấm đến cùng).

   Tấm chết và quá trình hóa thân là bước phát triển mới của diễn biến truyện. Đầu tiên, Tấm hóa thành chim vàng anh, báo hiệu sự có mặt của mình, lên tiếng cảnh cáo kẻ thù. Bị giết, cô lại hóa thân thành cây xoan đào làm chiếc khung cửi và công khai tuyên chiến với kẻ thù. Bị hủy hoại một lần nữa Tấm ẩn mình trong quả thị thơm quay trở về với đời và trừng phạt kẻ thù của mình một cách không thương tiếc. Những lần chết đi sống lại của Tấm phản ánh tính chất gay gắt, quyết liệt của xung đột. Mẹ con nhà Cám quyết truy đuổi Tấm đến cùng, tìm mọi cách tiêu diệt Tấm. Tấm cũng không chịu để mình phải chết oan ức trong im lặng nên liên tiếp khẳng định sự tồn tại của mình và tấn công kẻ thù, càng về sau càng mạnh mẽ, cương quyết.

   Như vậy, diễn biến của các sự kiện cho thấy sự phát triển từ thấp đến cao của mâu thuẫn dẫn đến xung đột gay gắt giữa Tấm và mẹ con Cám. Ban đầu mới chỉ là những mâu thuẫn xoay quanh quyền lợi – vật chất và tinh thần trong cuộc sống gia đình hàng ngày, về sau là mâu thuẫn xoay quanh quyền lợi xã hội và biến thành xung đột một mất một còn. Mâu thuẫn và xung đột đó ngày càng cao độ do sự phát triển của hai tuyến nhân vật. Mẹ con nhà Cám thì tàn nhẫn độc ác và quyết, tâm muốn chiếm đoạt tất cả những gì thuộc về Tấm, muốn tiêu diệt Tấm dến cùng, về phía Tấm ban đầu bị động, yếu ớt chỉ biết khóc lóc, nhưng càng về sau càng mạnh mẽ và cuối cùng đã tự vùng lêu chiến đâu tiêu diệt kẻ thù. Chúng ta cần chú ý, tuy hóa thân, nghĩa là quyết xuất hiện để khẳng định quyền lợi chán chính nhưng Tấm đều bị giết. Chỉ phản ứng cuối cùng, Tấm mới giết kẻ hãm hại, đã trở thành kẻ thù của cô. Có nghĩa là, nhân dân lao động vốn dĩ hiền lành, nhẫn nhịn, chỉ mong chung hưởng hạnh phúc, thanh bình. Nhưng nếu dồn họ đến cùng thì phản ứng của họ rất bạo liệt.

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *