Phân tích bài thơ “Bài ca ngắn đi trên bãi cát” của Cao Bá Quát.

Phân tích bài thơ “Bài ca ngắn đi trên bãi cát” của Cao Bá Quát.

Cao Bá Quát là một người học rộng tài cao với nhiều hoài bão lớn lao và nhân cách cao đẹp. Từ những lần Cao Bá Quát phải vượt qua  những bãi cát mênh mông vô tận ở Quảng Bình, Quảng Trị để đi vào Huế thi hội ông đã sáng tác ra bài thơ “Sa hành đoản ca” (Bài ca ngắn đi trên bãi cát). Qua hình ảnh bãi cát dài, con đường và người đi trên đường trong bài thơ người đọc thấy được tâm trạng bi phẫn của kẻ sĩ chưa tìm được lối đi trên đường đời

Bài thơ ra đời khi chế độ phong kiến đã đi vào thời ki khủng hoảng, bảo thủ, trì trệ. Lí tưởng tiến thân của tầng lớp trí thức đương thời lâm vào sự khủng hoảng lớn. Họ mong muốn tìm kiếm lẽ sống mới để cuộc đời có ý nghĩa hơn. Tuy nhiên trong thời đó do chưa tìm được lí tưởng sống tích cực nên những người trí thức cảm thấy nhỏ bé, bơ vơ, cô đơn, bế tắc và tuyệt vọng

Mở đầu bài thơ hiện lên hình ảnh bãi cát dài và người đi trên bãi cát. Bài thơ mở ra mọt không gian, thời gian rất đặc biệt. Đó là một không gian rộng lớn, mênh mông với những bãi cát dài nối tiếp vô tận. Không gian ấy lại được đặt trong khoảng thời gian lúc mặt trời đã lặn, nắng sắp tắt, ngày sắp hết. “Bãi cát dài” không chỉ là hình ảnh tả thực mà còn trở thành hình ảnh nghệ thuật tượng trưng cho con đường đời xa xôi, mù mịt – con đường đi tìm chân lí, lẽ sống gian khổ, khó khăn. Và trong không gian, thời gian đó hiện lên hình ảnh một con người nhỏ bé đi một bước như lùi một bước, tốn bao nhiêu thười gian, công sức mà chỉ dậm chân tại chỗ tới khi mặt trời lặn mà vẫn chưa được ngưng nghỉ. Vì vậy một giọt lệ tràn đầy sự bế tắc, oán hận. Giọt nước mắt của người khổ hạnh ấy khiến ta liên tưởng đến một con người đang có sự khủng hoảng vì lí tưởng. Hình ảnh người đi trên bãi cát cũng là một hình ảnh nghệ thuật – một biểu tượng bi tráng về con người cô độc đi tìm lẽ sống cao quý để tôn thờ nhưng thực chất là đang theo đuổi con đường mờ mịt.

Phân tích “Bài ca ngắn đi trên bãi cát” của Cao Bá Quát.

Phân tích “Bài ca ngắn đi trên bãi cát” của Cao Bá Quát.

Hành trình đầy gian nan trên cát ấy đã khiến con người nhìn lại lẽ sống và lí tưởng của mình:

Đọc thêm  Phân tích những nét đặc sắc của phong cách nghệ thuật Nguyễn Tuân thể hiện trong tùy bút "Người lái đò Sông Đà".

“Không học được tiên ông phép ngủ

Trèo non lội suối giận khôn vơi”

Đây là lời tự trách mình. Cao Bá Quát đã nhắc lại Đích hạ Hầu Ấn nhắm mắt ngủ say tức là nhắm mắt làm ngơ để giữ cho lòng mình thanh thản thây kệ cuộc đời. Nhưng ông đã phủ nhận cách sống này bởi ông là một kẻ sĩ có chí hướng, có tài năng, có khát vọng sống lớn lao và có tâm hồn nhạy cảm không thể học phép tiên kiểu ấy. Đọc những dòng thơ này ta cảm nhận được đậm vị chua chát pha chút tự trào trong lời tự trách cũng là lời từ chối thẳng thắn một lối sống hèn nhát, thờ ơ, bàng quan trước cuộc sống. Đó là lời từ chối cao ngạo của một con người đầy kiêu hãnh – một con người cô đơn vẫn đầy chí hướng

Sau những phút suy tư nhà thơ đã trở lại với thực tại:

“Xưa nay phường danh lợi

Tất tả trên đường đời

Đầu gió hơi men thơm quán rượu

Người say vô số tỉnh bao người”

Nhân vật trữ tình nhìn về phía cuộc đời để mong tìm được sự đồng điệu, sẻ chia nhưng nỗi sầu lại dâng lên ngập tâm hồn. Ông hiểu được một quy luật nghiệt ngã của lối sống, của thói đời. Đó là sự cám dỗ của cái bả công danh. Ý thơ còn tạo ra sự tương phản giữa số đông – những kẻ hám danh lợi trên đường đời với một kẻ cô đơn trên đường cát bụi. Sự đối lập ấy khiến ta liên tưởng đến sự bế tắc cảu một xã hội khủng hoảng làm cho người trí thức chân chính bế tắc trên đường đi tìm lí tưởng. Giọng thơ mỉa mai, khinh bạc còn giúp ta cảm nhận được thái độ phê phán của tác giả và niềm chua xót bi phẫn trước nền giáo dục đã lỗi thời chỉ tạo nên những phường bon chen danh lợi, sống không có lí tưởng, không có ích cho dân, cho nước

Đọc thêm  2 bài Phân tích diễn biến câu chuyện để thấy mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám hay nhất

Trong sự cô đơn Cao Bá Quát đã cất lên tiếng ca đầy bi tráng: “hãy nghe ta hát khúc đường cùng”. Lời hát cùng đường gợi lên một không gian chập trùng núi, song, cát mênh mông. Trong không gian đó con người trở nên cô độc, lạc lõng, bế tắc, thất vọng nhưng cũng bộc lộ về một chí hướng, lí tưởng cao đẹp:

“Anh đứng làm chi trên bãi cát”

Chỉ một câu hỏi thôi nhưng nó  lại đặt ra một vấn đề bức thiết cấp bách trong xã hội bấy giờ: cần thay đổi thực tại đen tối không thể cứ đi mãi trên con đường danh lợi vô nghĩa đầy nhọc nhằn đó, không thể sống mãi như vậy được. Nhà thơ bộc lộ lí tưởng của bản thân đưa ra yêu cầu đối với xã hội cũng chính là thể hiện bi kịch của người lữ khách trên sa mạc hay chính là bi kichj thời đại của triều đại phong kiến đang trong thời kì suy thoái

Có thể nói bài thơ đã thể hiện những suy nghĩ kín đáo và sâu sắc của Cao Bá Quát về lí tưởng giúp dân, giúp đời qua đó ta nhận ra tấm lòng da diết với đất nước, khí phách hiên ngang và lí tưởng sống cao đẹp của ông. Đọc “Sa hành đoản ca” ta không chỉ trân quý một nhà nho chân chính mà còn thêm yêu và trân trọng một tài năng thi ca của nền văn học trung đại Viêt Nam – Cao Bá Quát

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *